|
KARAKOÇAŞ KÖYÜ ve YÖRESİNE HAS BAZI TERİMLER VE DEYİMLERDEN ÖRNEKLEMELER (Derleyen: Hüseyin Karahüseyin - 2005) |
|
| Terim | Anlamı |
| ZIRNIK | Oluklarda suyun tahliyesini sağlayan delik. |
| ÇÖRTEN | Evlerin damlarındaki yağmur sularının tahliyesini sağlayan ağaçtan işlenerek yapılan edevat. |
| DÖNELGE | Samanlıklara samanların boşaltıldığı, zemin seviyesine yakın pencere büyüklüğünde yer |
| FİLKE | Mahalle çeşmelerde suyun aktığı musluk. |
| GERNE | İki kişi tarafından kullanılan taş, ğaznak (kasnak) taşımak kullanılan edevat. |
| DAM | Ahır |
| DÜVEÇ | Sarımsak ezmeye yarayan kap. |
| ĞAŞ | Toprak dam. |
| SİNİ | Üzerinde yemek yenen büyük tepsi. (Boyutlarına göre: güççük sini, böyük sini, ilkokul üçten terk sini…) |
| KAPAKLI ZAAN | Mı(u)kla, yağlı yı(u)murta pişirilen kap |
| GUŞENE | Genelde yoğurdu muhafaza etmek için kullanılan bakır kap. |
| DÜNEK | Kümes hayvanlarının tünediği yer |
| BU(ĞN)AR | Köy çeşmesi |
| KENDİRİK | Üzerine hamur dökülen kabut bezinden yapılma şilte |
| İSİRAN | Kendirikler sülalesinden olup tekneden hamur almaya yarar. |
| EĞREK | Hayvanların toplandığı mahal |
| GAREVLE | Ayakkabı |
| ÇEERME | bahçe |
| HAYAT | balkon |
| ARALIK | Salon |
| SERGEN | Bu Beşiktaşlı Sergen ya da Toprak Sergen değil bildiğiniz eskilerin telli rafı |
| EZGİ | Erişte, Böyük hamır süzmek ya da salça yaparken zomata (domates) geçirmek için kullanılır. |
| BÜĞELEK TUTMASI | Yazın sıcak günlerinde sineklerin hayvanlara tebelleş olmasıyla ortaya çıkan ruh halinin dışavurumu. (Bunun oluşması için gerekli 3 şart; Kuzey Yarımkürede Ağustos ayında 35 derece hava sıcaklığı, 45-60 derece eğimli geniş bir arazi ve 220 km/saatte hızda bile kifayetsiz kuyruk darbeleri) |
| GAYAAAN | Yaa aklıma gelmedi işte, hani şu ğaşların ve duvarların yağmur sularından muhafazası için kullanılan yassı taşlar |
| HELKE | Çeşmeden su taşımaya yarayan bakır kap |
| İŞİKLİK | Bildiğimiz kapı girişlerindeki eşik ya, sadece konsanant değişimi var. |
| ÇIMĞI | Genelde İğde ağacının ince dallarında yapılan diynek |
| BİL ÇEKİSİ | Merkepin semerle bağlantısını sağlayan, genelde kayıştan yapılmış bir nevi emniyet kemeri. |
| ÖÖÖNDERE | (3 –ö-lü John Dere’nin türkçesi!!! |
| EVLEK | Bostanlardaki her bir parsel |
| SIKMA | Eskiden giyilen yakasız iç gömlek |
| BÜKME | İçine çeşitli nevaleler konularak saçta pişirilen gözlemenin bizim yöre versiyonu |
| TOĞAŞI | Büyük kara tencerede pişirilen deneli bir çeşit yayla çorbası. (İçine atılan nohutun sayısı düştükçe, Toğaşınında marjinal faydası o oranda artar. Kaşıklarken sabırlı olmak gerekir. Her an senin kaşığına da bir nohut gelebilir.) |
| DEPNİ | Bağa, bahçaya giderken içine aş guyulan bakır kap. (Kullanıcıların depninin kalaylı olmasına dikkat etmesi ve kapağın palasını da tarlada unutmaması önem arzeder. Çünkü sonra o pala yine lazım olur. |
| AYAKÇAĞI | Tırpanla ekin biçerken desteleme amacıyla kıyılardaki cırtlak, süpürge otu gibi otlardan yapılan edevat. Akşamdan olukda ıslarsan 2-3 gün kullanabilirsin. |
| ÇOTURA | Yazın tarlaya su taşımaya yaralan ahşaptan kap |
| ÇOTUL |
Henüz tam olgunlaşmamış nohutun dallarıyla yakılarak kavrulması. (El ve yüz simsiyah olacağından yedikten sonra el ve yüzün sabunlanması tavsiye olunur.) |